Ladislav Nezdařil

Galeria

Urodził się 8 lutego 1922 roku w Rożnowie pod Radhostem, dzieciństwo spędził w pobliskich Tylowicach. Po maturze w szkole w Valašském Meziříči trafił do Oświęcimia. Po wojnie studiował na Uniwersytecie Karola literaturę porównawczą, romanistykę i germanistykę. Był pracownikiem naukowym Akademii w Zakładzie Filologii Nowoczesnej) oraz Doświadczalnego Instytutu Pedagogicznego, od 1960 był profesorem Państwowej Szkoły Językoznawstwa w Pradze.

Za swoje główną pracę naukową „Česká poezie v německých překladech“ ( „Czeska poezja w niemieckich przekładach“ -Praha, Čsl. ak. věd, 1985) dostał austriacką nagrodę literacką. Publikował germanobohemistyczne i pedagogiczne studia w różnych czasopismach – zarówno fachowych, jak i naukowych. We współpracy z Petrem Demetzem (współstudentem z Uniwersytetu Karola – teraz Demetz jest profesorem Uniwersytetu New Haven w USA) przygotował do wydania niemiecką antologię czeskiej poezji dwudziestego wieku – Der Herrgott schulder mir ein Madchen („Pánbůh mi dluží jednu holku" („Pan Bóg obiecał mi dziewczynę“) / Mnichov, 1994). W następnym roku przełożył i przygotował do wydania książkę P. Demetza – „Pražská léta R.M.Rilka“ (Praskie lata R.M. Rilkego -1988).

Pod pseudonimem Jan Sutnar wydał zbiór wierszy Tiché lásky (Ciche miłości – 1943) i Talizman (1945), która zaginęła podczas jego uwięzienia w Oświęcimiu. Zbiór Horni chlapci (Górscy chłopcy), która jest wybitną próbą połączenia nowoczesnej poezji z tradycyjnymi formami pieśni ludowej, doczekał się czterech wydań: w 1968, 1970, 1983 i ostatni raz za zasługą Danuszy Drahotovéj – Nezdařilovéj i TKA Rożnow pod Radhostem w 2003. Trzecie wydanie było rozszerzone o rozdział Sadné zrno, który zawiera trzynaście do tej pory niepublikowanych wierszy, wydanie ostatnie zaś zostało oparte o niezmienione przez cenzurę utwory i, w rozdziale Paralipomena, wiersze do tej pory nieznane. Czwarte wydanie zawiera też wybór z korespondencji autora z wieloma osobistościami kultury. Połowa nakładu Górskich chłopców została wydana z bonusowym CD Sadné zrno, na którym zostały nagrane wiersze L. Nezdařila z muzyką Tomáša Kočki stworzoną specjalnie dla tego wydania. Na motywach zaczerpniętych z tego zbioru powstały dwa filmy telewizyjne - Černý kapitán (Ostrava 1976) i Búrajú starú pec (Brno 1978). Wersję teatralną zaprezentowała w 1976 praska Viola.

Ladislav Nezdařil żył w Pradze i w Tylowicach koło Rożnowa pod Radhostem. Zmarł 19 stycznia 1999.

"...Jest to księga pełna pieśni, w których został opisany region, który mnie jest tak samo bliski. Już pierwszy wiersz jest piękny, ba, przepiękny...“
Jaroslav Seifert

Będąc w głębokim, intymnym związku z tą górską krainą, jej życiem, legendami i ludźmi ją zamieszkującymi, poeta wywołuje obrazy dawnych zbójników.Podczas powrotów do miejsc dziecinnych na nowo odkrywa źródła i nieprzemijającą wartość ludowych pieśni – tych pieśni, które czeskiej poezji dały liczne już inspiracje mocą obrazu i prawdziwością zawartych w nich emocji.

Mistrzostwo słowa i oryginalność poetyckiego podejścia do najcenniejszych tradycji tworzy wartość tego zbioru i włącza poetę w spadek ludowej oralności; przez stworzone przez niego wersy przenika bardzo delikatny, ale dokładny obraz czasów dzisiejszych, które dla tradycyjnych form poezji ludowej są przecież całkiem naturalne.

Niemniej zaskakujący jest sposób, z z jakim te wiersze kreują wizerunek człowieka gór. Świat dawnych Beskidów został oddany niejako z pamięci - i w warstwie społecznej, i w obyczajowej. Napisany gwarą, a przecież bez zbytniej stylizacji, zbiór zaskakuje także jako książka, która magicznymi wersami ujmuje region i górali we wszystkich chwilach ich życia.

„Przeczytałem tę książkę i wtem znalazłem się gdzieś u źródła...“
František Hrubín

wróć | w górę | home